Shreenatha

ಹರ್ಷಚರಿತದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ಬಗೆಗೆ ಬಾಣಭಟ್ಟನ ಮಾತು –

निर्गतासु न वा कस्य कालिदासस्य सूक्तिषु।
प्रीतिर्मधुरसार्द्रासु मञ्जरीष्विव जायते॥

ಅನ್ವಯ:
मधुरसार्द्रासु मञ्जरीषु इव निर्गतासु कालिदासस्य सूक्तिषु कस्य वा प्रीतिः न जायते

ಮಧುರಸದಿಂದ/ಜೇನಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ (ತುಂಬಿದ) ಮಂಜರಿಯಂತೆ / ಮನೋಹರವಾದ ರಮಣೀಯವಾದ ಹೂಗೊಂಚಲಿನಂತೆ ಇರುವ ಕಾಳಿದಾಸನ ಮಾತುಗಳು/ಸೂಕ್ತಿಗಳು ಹೊರಟಿರಲು (ಅವನಿಂದ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿರಲು) ಯಾರಿಗಾದರೋ ಪ್ರೀತಿಯು ಹುಟ್ಟದೇ ಇರುತ್ತದೆಯೇ!

ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳುಃ
ಮಂಜು ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ರಮಣೀಯ, ಮನೋಹರ ಎಂದು.
ಆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇರುವ ಹೂಗೊಂಚಲು ಮಂಜರೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬರಿಯ ಆ ಪದದ ಬಳಕೆಯಿಂದಲೇ ಬಾಣಭಟ್ಟನು ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ತುಂಬಿ ಆಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಮಂಜರಿಯು ಮಧುರಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲವೇ!

ಕಾಳಿದಾಸನ ಉಕ್ತಿ ಎನ್ನದೇ ಸೂಕ್ತಿ ಎಂದದ್ದರಿಂದ ಕಾಳಿದಾಸನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಮುಂಚಿನ ವಿಶೇಷಣಗಳು ಇಲ್ಲದೆಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಇದರಿಂದ ಬಾಣಭಟ್ಟನು ಕಾಳಿದಾಸನನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

ಪಾಠಾಂತರ:-
ಮಧುರ-ಸಾಂದ್ರಾಸು
ಇಲ್ಲಿ ಮಧುರತೆಯು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಇರುವ ಹೂಗೊಂಚಲು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಜೇನು ತುಂಬಿದ ಎಂಬುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.